Nil By Mouth (1997)

 

Yönetmen: Gary Oldman

Oyuncular: Ray Winstone, Kathy Burke, Charlie Creed-Miles, Laila Morse, Edna Doré, Chrissie Cotterill, Jon Morrison

Senaryo: Gary Oldman

Müzik: Eric Clapton

Raymond , hamile karısı Valerie ve Valerie'in kardeşi Billy ile birlikte Londra'da işçi sınıfı bir aile olarak yaşamını sürdürmektedir. Evde çiftin kızları Michelle, Val'in annesi Janet ve büyükannesi Kath de bulunmaktadir. Raymond'un genelde sinirli ve hatta bazen şiddet kullanan bir insan olması, aile içinde problemlere neden olmaktadır. Uyuşturucu bağımlısı Billy'nin, kendi malını çalmak süretiyle arkasından iş çevirdiğini öğrendikten sonra Raymond'un onu döverek evden atmasıyla olaylar daha da karışır. Ray’in öfkesi kontrol edilemez bir hal almaya başlar.

1997’de Edinburgh Uluslararası Film Festivali’nde en iyi yönetmen, aynı yıl Cannes Film Festivali’nde Kathy Burke ile en iyi kadın oyuncu, 1998 yılında en iyi film ve orijinal senaryo dalında BAFTA, Empire Ödülleri’nde en iyi debut, British Independent Film Ödülleri’nde Ray Winstone ile en iyi erkek, yine Kathy Burke ile en iyi kadın oyuncu, Leila Morse ile de umut vadeden oyuncu ödüllerini kazanmış, aynı zamanda bazı festivallerde çeşitli adaylıklara layık görülmüş Nil By Mouth, usta Aktör Gary Oldman’ın yazıp yönetip prodüksyonuna da katkıda bulunduğu şu ana kadarki tek filmi.. Prodüksyonu paylaştığı diğer isimlerden birisi, genelde bu tip bağımsız yapımları tercih eden Douglas Urbanski, diğeri ise ünlü Fransız yönetmen-senarist-prodüktör Luc Besson.

Sinema dünyasının yaşayan en usta aktörlerinden Gary Oldman, yazıp yönettiği Nil By Mouth ile bağımsız oyunculuk anlayışının getirdiği esneklikle senarist ve yönetmen olarak bağımsız sinemaya bir bakış atıyor. Bol küfürlü ve sert diyaloglar ve bunların kimi zaman doğaçlama kokan uzun tutulmuş yapısı, ayrıca yer yer ağırlaşan temposu ve standart sinema izleyicisini kolayca içine almayan umursamazlığıyla zor bir film Nil By Mouth.. Oynadığı onlarca arızalı karakterden sonra yazıp yöneteceği ilk filmini de sakıncalı ve marazi tiplerle doldurması sürpriz olmazdı. Bağımsız sinema kalıplarının getirdiği deneyselliği benimsemiş olmasının getireceği avantaj ve dezavantajların farkında olan Oldman, alışıldık kalıpları reddetme eğiliminde olan ve popüler anlayışlara kapalı bir film sunuyor.

Alkol, sigara, uyuşturucu, küfür, dayak gibi meselelerin didaktik yönleriyle uğraşmak, bu tip bir filmin yapısına ters. Bu olguları oldukları gibi, veya işçi sınıfına ait bir İngiliz ailenin ve onun yan kollarının normalde yaşadığı şekliyle göstermekle Oldman, sanki kamerasını bu yaşamın bir kesitine tam ortadan daldırmış ve çekmeye başlamış izlenimi uyandırmakta. Ana karakterler hakkında bir ön bilgiye gerek duymadan, direk onlarla temkinli bir ilişkiye zorlandığımızı hissetmek de mümkün.

İngiliz orta veya işçi sınıfına mensup bir ailenin veya bireylerin yaşadığı sorunlardan hareketle bu problemli kültüre farklı yönlerden bakmayı beceren filmlerin hemen hepsinde rastladığımız çürümüşlüğe Nil By Mouth da da tanık olmak mümkün. Oldman, bu toplumsal çöküşlerin analizini yapmaktansa, onları çiğ halleriyle göstermeyi tercih ediyor. Oldman mantığına göre sadece göstermek de bir anlamda onlar hakkında yapılabilecek en etkili yorum olabiliyor. Ancak Oldman, sözel anlamdaki açıklığı ve sertliğine rağmen, görsel anlamda kontrollü bir tutum içerisinde. Bu tutum, kendisini en fazla şiddet sahnelerinde hissettiriyor. Ray’in kayınbiraderi Billy’yi hırpaladığı sahne karanlık ve karambol bir geçişe sahip. Ray’in hamile olan eşi Valerie’yi acımasızca dövdüğü sahnede ise şiddetin uygulandığı mağduru değil de, sadece şiddeti uygulayan Ray’i bize gösteren Oldman’ın kontrollü tavrı kendini gösteriyor.

Ama bu kadar temkinli yaklaşım şekli, Gary Oldman’ın aktörlükten gelme hırçın anlayışıyla pek bağdaşmayacağı için, şiddete maruz kalan Billy ve özellikle Valerie’nin yüzlerindeki yara izlerinin ürkütücü yapısı, Oldman’ın bize tam olarak göstermediği şiddetin dehşetini çok çarpıcı biçimde hissettiriyor. Bu yara izleri bile, kimi zaman cahil cesareti ile kendi görsel şiddetini kan revana bulayan bazı yönetmenlerin yaratamadığı etkiyi başarıyla yansıtabiliyor.
 

Ray Winstone ve Kathy Burke’ün başı çektiği başarılı kadro, Oldman’ın bağımsız filminin iddialı kozları. Özellikle Ray’in Valerie tarafından terk edilmesinden sonra yaşadığı psikolojik çöküntüyü mükemmel yansıtan, Nil By Mouth ifadesinin manasını da anlayabileceğimiz, babasıyla olan ilişkisini anlattığı bölümde de göz dolduran Winstone, Oldman hissiyatına uygun arızalı bir başrol. Hoş şarkılar ve Eric Clapton’un tema müzikleri ile de vücut bulan Londra atmosferi kesinlikle turistik değil. Nil By Mouth, tüm bu unsurların bir araya gelerek oluşturduğu tuhaf kimyası, belli bir giriş-gelişme-sonuç izleğine sahip olmayan iç yapısı ile film gibi durmayan bir normallik ve garip bir çekicilik içeriyor.

El Aura (2005)

 

Yönetmen: Fabián Bielinsky

Oyuncular: Ricardo Darín, Dolores Fonzi, Pablo Cedrón, Nahuel Pérez Biscayart, Jorge D'Elía, Alejandro Awada

Senaryo: Fabián Bielinsky

Müzik: Lucio Godoy

Espinosa, gizli gizli kusursuz soygun yapma hayalleri kuran çekingen bir hayvan doldurucusudur. Hayatındaki ilk av gezisinde, tetiğin bir kere çekilmesiyle hayalleri gerçek olur. Yanlışlıkla bir adamı öldürür, öldürdüğü adam da gerçek bir suçlu çıkınca, onun suç planını devralır: Plan, kumarhane hasılatını taşıyan zırhlı bir aracı soymaktır. Ama üstesinden gelmesi gereken tehlikeli bir engel vardır: Espinosa, sara hastasıdır.

Buenos Aires doğumlu Fabian Bielinsky, birkaç filmde yönetmen asistanlığı, yine az sayıda filmde yardımcı senaristlik yapmış taze bir yönetmen. 2000 yapımı Nine Queens ile başlayan bu taze kariyer, 2005’de El Aura ile gelişme gösteriyor. Artık yardımcı konumunda olmak istemediğinden midir, her iki filmin senaryosu da kendisine ait. El Aura, geneline yaydığı gizem ve suç gerilimini iki küsür saat boyunca sürdüren, Arjantin’in Oscar adayı çok başarılı bir “ikinci” film.

Bielinsky, yine Buenos Aires’li Ricardo Darín’in canlandırdığı, filmde adını neredeyse hiç duymadığımız Esteban Espinosa karakteri ile bize hangi rüzgarlara kapıldığının ipuçlarını veriyor. Bu karaktere yüklediği özellikler ile onun hikayedeki merkezi rolünü daha da kuvvetlendirerek, onunla ve etrafında gelişen olaylarla daha bütünleşmemizi sağlıyor. Espinosa, çok güçlü bir hafızaya sahip, ölü hayvanları dolduran, kafasında türlü soygun planları kuran, karısı tarafından terk edilen, epilepsi hastası bir “orada olmayan adam”dır. Filmin adı da zaten onun bu hastalığının bir özelliğinden ibarettir. Filmde Espinosa’nın çok güzel betimlediği yorumdan farklı olarak “Aura”, sara nöbeti öncesinde kişinin, belli bir zaman aralığında belirsiz sesler işiterek geçirdiği kriz öncesi ana verilen isimdir.

Orada olmayan adam durumuna da açıklık getirmek gerek. Bielinsky’nin yarattığı bu karakteri birçok yönden Coen kardeşlerin merkezi karakterlerine benzetmemiz mümkün. Hatta belli sebeplerden filmin omurgasındaki karmaşık suç örgüsü ve türlü virajlar içeren yapısıyla Coen imzalı filmlere benzetme olasılığımız var. Ancak Coen’lerin çok sevdiği kara-komedi kısmının, komedi bölümüne hiç uğramadan direk kara olmayı tercih etmiş olan El Aura, bu etkileşimden dolayı asla bir Coen taklidi gibi düşünülmemeli. Kara ve komedi arasındaki dengeyi Coen’ler kadar tutturma kabiliyetine sahip çok az sayıda insan var. Ama bir filmi salt “noir” hale getirmek için kesinlikle çağdaşlardan beslenmeyi ihmal etmeyen bir özgünlük gerekiyor. Bu anlamda El Aura oldukça özgün bir yapım sayılabilir.

Hiç beklemediği bir anda, kucağında hep hayalini kurduğu bir soygun planı bulan Espinosa, güçlü hafızası sayesinde başkasının planını kendi planı haline getirmeye uğraşıyor. İlginçtir, onun yaptığı iş olan ölü hayvanları doldurma işi de buna benzer bir hassasiyet gerektirmekte. Ölü bir adamın planına sahip çıkmak ile, ölü bir hayvanın bedenini doldurmak arasında bir takım yorum farkı olsa da, asla akla gelmeyecek bu yakınlığı bir anti-kahramanın bünyesinde ve onun hikayesinde birleştirmek, Bielinsky’nin hikayesinin bir başarısı sayılmalı. Daha çok hikayenin gücüne sığınmayı tercih eden senaryo, oluşabilecek açığı görüntüler ve oyunculuklarla gayet olumlu biçimde kapatıyor. Tam göbeğe koyduğu, kişilik olarak artıları-eksileri olan çok fonksiyonlu Espinosa bir tarafta, diğer karakterler bir tarafta olunca, Bielinsky bize Espinosa’nın hikayesine kapılma ve onun artıları-eksileri ile yüzleşme zorunluluğu yaratıyor. Diğer taraftan hikayenin gücü, bu yüzleşmeyi bir zorunluluk olmaktan çıkarıp, merak halesi oluşturarak Espinosa’yı “biz” yapıveriyor adeta. Bir geyik yerine, bir insan vurduğumuzu düşünelim. Vicdan sahibiysek o insanın ölü olup olmadığına bakmaya gittiğimizde, hayatta merakımızı en fazla cezp edecek birtakım unsurlar keşfedersek acaba ne olur?

Ricardo Darín’in gösterişsiz oyunu, Bielinsky’nin ve onun yarattığı Espinosa’nın en çok ihtiyacı olan şey belki de. Pejmürde ve dingin bir performans sergileyen Darín, yüz ifadesinin verdiği abartısızlık sayesinde izleyen için özdeşleşme kolaylığı da sağlıyor. Tanrı tarafından ödüllendirilmiş hafıza kuvveti yanında, yine Onun tarafından sara hastalığı ile lanetlenmiş mental ironisi, Bielinsky’nin bu karakteri ne kadar özene bezene yarattığının bir başka kanıtı. Espinosa’yı fiziksel olarak güçsüz kılması, onun psikolojik yanına daha çok eğilmesini ve ucuz kahramanlığa prim vermemesini de açıklıyor.
 

 

Olabildiğince ağır ve dipten gelen bir şekilde fona yedirilen klasik müziklerle daha da yoğunlaşan gerilim havası, görüntü estetiğine de katkıda bulunuyor. Filmin başlarında gördüğümüz, Espinosa’nın aynı plan içinde sabit kalmış, sırasıyla odasında, havaalanında, uçakta ve cipte oturan görüntüsü benzersiz bir kurgu stili olmuş. “Aura” tasvirleri, Espinosa’nın soygun planlarını izlediğimiz hızlı sekanslar, profil ışıklandırmalar çok sağlam. Diğer yan performansların olumlu katkıları bir tarafa, filmde yer alan ve bakışlarıyla resmen “oynayan” kurt köpeğinin yarattığı atmosferi de yadsımak haksızlık olur. El Aura pek çok açıdan güçlü, bir ayağı orada, bir ayağı burada, ama iki ayağı da yerde bir film. Yarattığı belirsiz ve tekinsiz atmosfer ile Coen kardeşlere yakınlaşan, hatta kimi zaman David Finchervari fikirler uyandırabilecek karanlık bir suç hikayesi.

The Proposition (2005)

Yönetmen: John Hillcoat

Oyuncular: Guy Pearce, Danny Huston, Ray Winstone, Emily Watson, John Hurt, Richard Wilson, Shane Watt

Senaryo: Nick Cave

Müzik: Warren Ellis, Nick Cave

1880'lerde geçen film, polisle silahlı bir çetenin çarpıcı çatışmasıyla başlıyor. Emniyet Müdürü Stanley tarafından ele geçirilen Charlie Burns ve kardeşi Mikey, vahşi ve dengesiz ağabeyleri Arthur ile birlikte hunharca işlenmiş bir suç yüzünden aranmaktadır. Emniyet Müdürü Stanley, bu kanlı döngüye bir son vermek üzere Charlie'ye görünürde gerçekleştirilmesi imkânsız bir teklifte bulunur. En büyük kardeş Arthur’u öldürmesi karşısında en küçük kardeş Mikey’i ona vereceğini söyleyerek ortanca kardeş Charlie’yi serbest bırakır. Charlie ise, zamanında onun çetesinden kardeşi Mikey’i de yanına alarak ayrıldığı, dağlarda bir efsane halini almaya başlamış ağabeyi Arthur’u bulmak üzere yola çıkar.

Müzisyen, şair, yazar, şimdi de senarist Avustralyalı Nick Cave’in, memleketlisi ve yakın dostu John Hillcoat yönetiminde ortaya çıkardığı The Proposition, hüzünlü, yaralı, gerilimli ve destansı bir Avustralya westerni.. Nick Cave şarkılarında işlenen en belirgin temalardan şiddet, din, bağlılık, intikam gibi duygulara sıkı sıkıya bağlı Cave senaryosu, yine onun en vazgeçilmez temalarından olan aşk kavramının semtine uğramıyor. Cave’in albümlerindeki bu temaları bilenler, onun hikaye anlayışı ve anlatışı konusunda benimsediği tavrı da fark edeceklerdir. Sevdiğine salya sümük yalvarabilen bir aşıktan, şiddetin dozunu hiç umursamayan bir zalime dönüşebilen bu geniş karakter zenginliği, Cave’in zihninde yarattığı evrenin ipuçlarını değil, direk kendisini ele vermekten kaçınmaz. Onun öykü anlatışında, sıradanlıktan, klişeden yeşermiş bir destanın izini sürmek mümkündür. Kazanmanın bir yanılsama olduğunu bilen, bilmese de sonradan anlayan kaybedenlerin destanıdır bu..

Özette kabaca anlatılan öykü, okuyana basit gelebilse de, hatta daha önce benzerlerini izlediğimizi düşündürtse de, The Proposition özünde çok yoğun ve katmanlı bir yapıya sahip mükemmel bir western.. Bir kere, westernlerin pek tarzı olmayan felsefi-edebi okumaları, dozunda bir anlayışla hikayesine yediriyor. Bu okumaların yapay durmaması ve sıkıcı bir hal almamasını sağlayan bir B planına da sahip. Destansı boyutunu şairane bir saflıkla sağlam bir şekilde muhafaza eden, ama öte yandan gerçekliğini de olağanüstü bir görsellikle birleştiren bir film. 1800’lerde geçiyor olsa bile, pek çok westernin cesaret edemediği veya hiç uğraşmadığı evrensel serzenişleri de acıyla yoğrulmuş hamuruna katık edebiliyor.

Western kültürü salt kahramanlık destanlarından ibarettir diye saçma bir inanışa şartlandırılmışızdır. Bu sayede westernlerde kahramanlık ve kendi çapında bir şiddet bekleriz. Şimdiye dek abartıya kaçıp, ayağını yerden kesmiş o kadar çok westerne rastladık ki, tür zamanla çekiciliğini ve görkemini yitirdi. Düpedüz ırkçılık yapan bazı westernler bile başyapıttan sayıldı. Eski başarılı örneklerin koyduğu kurallarla western kavramı tabulaştırıldı. Bir kovboy filminin standartlarıyla oynamak, tuhaf ve boşuna bir çaba olarak görüldü. Ancak pek fazla olmasa da, son zamanlarda çekilmiş az sayıdaki westernlerde, bu tabulaşmış standartlar sarsılmaya, hatta onların kurallarına bir meydan okuma gözlendi. The Unforgiven ile kapandığı varsayılan bir dönem, bu kez geçmişten aldığı iskeletler üzerine günümüzden eklenen motiflerle çok daha farklı, bir o kadar da haklı bir yol izlemeye başladı. Taze izleri süren bu anlayış, bir süre sonra daha farklı bir yoldan giderek de aradığını bulabileceğini gösterdi.

Sevdiğine ümitsizce aşık bir erkeğin, veya onu kaybetmenin acısına nasıl dayanabileceğini sorgulayan bir aşığın ve daha aşkın pek çok halinin tespitlerini kendince yapmış Nick Cave’in belki de en önemli yanı, içinde aşk olsun olmasın, öykülerinde işlediği şiddetin doğrudanlığı ve hatta kimi zaman fütursuzluğuydu. Öyle ki bu şiddet, ne kadar umursamaz olursa olsun, hizmet ettiği amaçla bütünleştiğinde kutsallaşabiliyordu. Cave öykülerinin çetin yapısı içinde şiddet, gerek uygulayan, gerekse uygulanan kişinin kimliğinde karmakarışık bir hal alabiliyor, dinleyeni ve The Proposition'da olduğu gibi bu kez de izleyeni neyin doğru olduğu konusunda huzursuz etmeyi başarabiliyor. Western geleneğinin “iyi adam-kötü adam” klişesini bu şekilde sarsma cüretini de zaten Nick Cave gibi müzmin efkarlı bir anti-? gösterebilirdi. Hayranları olarak ondan, çıkmaz sokaklı bir aşkı da içinde barındıran, bol kıymıklı bir film-noir beklerdik belki. Ama belinde kendi silahları olan, kendi kanunlarına sahip insanların cirit attığı 1800’lerin dramatik özgürlüğü içinde kendi trajedilerini ağız tadıyla yaşayan bir grup kaybedenin westerni de tam ona göre.

 

Karakter analizleri yapılması gereken karakterler yaratmadaki ustalığı, Nick Cave’in bir diğer özelliğidir zaten. Arthur, Charlie ve Mikey’den oluşan Burns kardeşlerin, ve onların çetesini oluşturan diğerlerinin sahip oldukları zalimliği bize flashback ile bile göstermekten kaçınan Cave, onlar tarafından hunharca işlenmiş tecavüz ve katliamı bir kasaba efsanesi ile aktararak, kafa karışıklığına zemin hazırlama ustalığını da kullanıyor. Film kendi içinde geliştikçe, bu şeytani suçu işleyen insanlara bakışımız, sistemin koruyucularına bakışımızla öyle bir çelişiyor ki aklımız şaşıyor. Danny Huston muhteşem bir kötü olmuş ve Arthur’un efsanesini haklı çıkarmış. Arthur’un dağlarda bir efsaneye dönüştürülüşü, bizde de bir an önce onunla tanışma arzusuna dönüşüyor. Doğaya doyamayan, doğanın bir merdumgirize (insanlardan nefret eden, onlardan kaçan kimse) bile kendisini huzurlu ve kusursuz hissettirdiğini savunan, kitap okuyan, edebiyat bilen, güneşin batışına aşık bir cani. Belki de Nick Cave’in şeytanla dansı.

Arthur karakterinin derinliğinin yanına sadece ortanca kardeş Charlie yaklaşıyor. Ama onun çelişkisi şeytanın iyi dans edemediği yönünde. Charlie ile bir türlü bağdaştıramadığımız cani sıfatı, artık o inanmakta güçlük çektiğimiz söylentinin gerçekten gerçek olduğunu anlamamızla daha da acımasızlaşıyor. İyi adam olduğunu düşündüğümüz halde, bir türlü iyi adam meziyetlerini (hatta kötü adam meziyetlerini) sergileme fırsatını bulamayan Charlie’nin ipleri de tıpkı diğerlerinde olduğu gibi Nick Cave’in elinde. Ama sanki Cave, finale kadar sıkı sıkıya tuttuğu bu adamın iplerini finalde kasten öyle bir bırakıyor ki, yine aklımız şaşıyor.

Charlie Burns, Nick Cave’e en yakın duran karakter. Bu rol için kimi zaman eleştirilen Guy Pearce’ın seçilmesi ayrı bir konu. Pearce çok iyi bir aktör. Oynadığı karakterleri nasıl canlandırdığından öte, nasıl taşıdığı dikkate alınmalı. Oynayarak dünyanın en prestijli ödüllerini alabilirsiniz. Ama ancak taşıyarak onu olması gereken gerçekliğe taşıyabilirsiniz. Guy Pearce, oynamaktan önce taşımayı disiplin edinmiş bir aktördür. Bunu modern klasiklerden Memento ve L.A. Confidential'da görmek, zihinleri daha iyi aydınlatacaktır. Guy Pearce, Charlie Burns ile taraf olarak seçtiği, sorunlarla yüklü iyi adam kıyafetini ne kadar iyi taşıdığını yeniden deklare etmiştir. Cave, mükemmel bir “arada kalmış ortanca kardeş” profili yaratmıştır. Ortanca kardeşten ne anlıyorsak, Guy Pearce bu hissi uyandırmak için seçilmiş en doğru 3-5 aktörden biridir.

 

İngiliz aktör Ray Winstone’un canlandırdığı polis şefi Stanley, onun eşi Martha’yı oynayan Emily Watson ve yine “Cavish” bir derinlik sahibi ödül avcısı Jallon Lamb olarak izlediğimiz, yaşlandıkça lezzetlenen John Hurt, Cave-Hillcoat ikilisinin diğer kozları. Özellikle Stanley’nin ikilemleri, Cave’in bize, o bitmek bilmeyen oyunlarından bir diğeridir. Kendi doğruları uğruna üstleriyle ve hatta çok sevdiği karısıyla bile ters düşebilecek ölçüde doğru olması didaktik gözükse de, Cave’in hikayede ona biçtiği görev çok önemli. Sadistçe kahramanlarına dilemma yaşatmayı seven Cave’in, Charlie’den sonra “çelişki mağarası”na kapattığı bir diğer karakter de Stanley’dir.. Charlie’ye yaptığı teklif ile hem kendine, hem sisteme suç ortağı olan Stanley’nin dramı, başka bir zalimlik.. Onun dramını paylaşmasını beklediğimiz Martha’nın küçük kardeş Mikey’nin kırbaçlanmasına gösterdiği rıza, her ne kadar Martha’ya geri tepse de, izleyende yine ve yeniden kafa karışıklığı yaratıyor. İyi-kötü ayrımına göstereceğimiz tepkinin en önemli sınavlarından birine daha boş kağıt vermek zorunda kalabiliyoruz. Martha’nın üzerinde fazla konuşulamayacak ölçüde sıradan oluşuna da yorum yapılabilir.

Şarkılarında kadınları hep kritik düzlemlere koymuş Nick Cave için Martha, Stanley’nin zaaflarına zaaf katmak için icat edilmiş, ama yerine göre mühim sayılabilecek bir unsur olmuş. Ama bu durum, The Proposition'un bir erkek filmi olduğu gerçeğini asla değiştiremez. Cave belki de bu ilk senaryosuyla önce kendi hemcinslerinin yaşadığı karmaşıklıkları göstermeyi tercih etmiştir. Sonrası için beklenti içine girdiğimiz yeni senaryolarında işleyeceği türlü kadın profilini beklemeye alması, önce kendi cinsi ile hesaplaşmasından sonra gelecektir mıuhtemelen. Arthur, Charlie, Jallon, Stanley gibi her biri kendi içinde bir Nick Cave barındıran erkeklerin anti-kahraman destanı, elbette her şeyden önce gelecekti.

Klasik westernlerdeki kızılderililerin yerini almış olan Avustralya yerlileri Aborjinlerin trajedisini uzaktan duyulan silah sesleriyle veren film, akabinde kanlı elleriyle “zafere” kadeh kaldıran beyazlarla, 1800’lerin bu uçsuz bucaksız kıtasına, Amerika’nın vahşi batısına, hatta günümüz orta doğusuna en anlamlı göndermeyi yapıyor. Nick Cave, filmde görünen iki yerlinin dramını da yüzümüze çarparak, darbelerine son vermemekte direniyor. Zaten film bitmeden, o darbelerin de biteceği yok. Bir yanda beyaz askerlere hizmet eden tercüman yerlinin, kendi ırkı karşısında saf tutmasına rağmen yeri geldiğinde “siz beyazlar tuhafsınız” demesi ve yaşadığı trajik son.. Diğer yanda Stanley’nin o çok hoş düzenlenmiş elit evinde hizmetkarlık yapan Tobey’nin, Stanley tarafından azad edilince bahçeden dışarı çıkmadan önce ayakkabılarını çıkarıp, çıplak ayaklarla kendi topraklarına geri dönüşü.. Bir ailenin cinayet ve tecavüze kurban gitmesi karşısındaki kasabanın gösterdiği hassasiyetin yanında, tüm Aborjinlerin katledilmesine bir “süreç” gözüyle bakılmasının açıklamasını yapmak için Nick Cave bize çok güzel bir orta hazırlıyor.

Klip yönetmeni olarak tanınan John Hillcoat’a artık başka bir gözle bakmanın zamanının geldiğini söyleyebiliriz. Fransız Benoît Delhomme’un sinematografisi, Bill Booth ve Marita Mussett’in sanat yönetimi ile insana adeta boyut değiştirten bir görselliğin yaşandığı The Proposition, her biri insana tarifsiz bir zevkin yanında hüzün de aşılayan eşsiz manzaraları, planları ve açılarıyla da fark edilmesi gereken bir yapım. The Thin Red Line'da askerlerin tek tip gibi gözüken, lakin savaşın disiplini ve dağınıklığını bir arada veren Margot Wilson’un kostüm tasarımlarını The Proposition'da da görüyoruz. Bu kez gördüğümüz kostümler, acı, ter, kan, refah ve ölümün izlerini mükemmel yansıtıyor. Tema müziklerini Warren Ellis ile beraber hazırlayan Nick Cave’in müzikal mahremiyeti ve tutkulu notaları yine hayranlık uyandırıyor. Kanlı ve anlamlı finaline kadar ilerleyen sürece sığdırdığı nice derinliklerle ilerleyen, geriliminden taviz vermeyen, şiirselliğine sahip çıkan The Proposition, The Three Burials Of Melquiades Estrada ile birlikte son yılların en itibarlı ve erken sayılabilecek western başyapıtlarından.

Garage Olimpo (1999)

Yönetmen: Marco Bechis

Oyuncular: Antonella Costa, Carlos Echevarría, Enrique Pineyro, Pablo Razuk, Dominique Sanda, Adrián Fondari

Senaryo: Marco Bechis, Lara Fremder

Müzik: Jacques Lederlin

Annesiyle beraber yaşayan Maria, Arjantin’deki dikta yönetimi karşıtı bir militandır. Bir yandan fakir insanlara okuma-yazma öğretirken, bir yandan da askeri yönetimin baskılarına karşı yasadışı eylemler yürüten bir örgütte faaliyetlerde bulunur. Maria ve annesinin evinde kiracı olarak kalan genç Felix ise Maria’ya aşıktır. Felix, eve sürekli giyecekler ve bazı eşyalar getirmekte, bunlar hakkında sorulan sorulara kaçamak cevaplar vermektedir. Bir gün, Arjantin ordusuna bağlı polisler Maria’nın izini bulur ve onu militanlara işkence yapılan gizli bir garaja götürürler.

Daha 12 yaşındayken politik sebeplerden dolayı Arjantin’den ayrılmak zorunda bırakılan Marco Bechis, Şili asıllı Fransız bir anne ile İtalyan bir babanın çocuğuydu. Belki ergenlik döneminden edindiği haklı kiniyle ve yine muhtemelen uğradığı bu mağduriyeti hak etmediğini düşündüğünden, dışlanmasına sebep olan politik zeminden intikamını yeni bir yüzyılın eşiğinde son derece sarsıcı bir politik yapım olan Garage Olimpo ile almıştı. 1976-1982 yılları arasındaki askeri dikta rejimine yönelik mükemmel bir bakışa sahip film, meramını dehşet verici bir kavramla anlatıyor: Soru işaretleriyle yoğrulmuş bir aşk.

Rejim karşıtı militanların evlerinden karga tulumba alınıp, şehirdeki bir garajın bodrumunda türlü işkencelerle bilgi alınmaya çalışılmasını her iki açıdan, yani av ve avlananların gözünden izliyoruz. Diktatör rejimlerin yaşattığı bu durum, dönem dönem pek çok ülkenin sancısı olmuştur. Ancak işin içine, şartların peydah ettiği tuhaf bir aşk hikayesi girince sancı daha farklı bir boyut kazanıyor. Filmin merkezindeki güzel Maria, cahil insanların bilinçlenmesi için onlara okuma-yazma öğreten, aynı zamanda zalim yönetime karşı gizli bir örgütte aktif rol oynayan bir karakter. Annesiyle beraber evlerine kiracı olarak aldıkları Felix’in ise işkenceci ordu mensubu bir sivil olması ise tamamen tesadüf. Ama Maria’nın faaliyetlerinin ve yerinin tespit edilip tutuklanmasıyla birbirini tanıyan bu iki gencin buluşması, aynı zamanda tesadüfün trajediyle buluşması oluyor.

Filmde sıkça Buenos Aires’in tepeden görünüşüne şahit oluyoruz. Yeraltına indirilip işkence eden ve edilenlerin tüyler ürpertici atmosferinden bu sayede bizi sık sık kurtaran Bechis, aslında izleyeni yeraltından olabildiğince yükseğe çıkaran bu kuşbakışı görüntülerle, “yaşayan” bir şehrin, “yitik” insanlarına olağanüstü bir gönderme ustalığı gösteriyor. Bu görüntüler sadece yer altı-gökyüzü tezatlığı ile varılan, ölüm-özgürlük temalarına vurgu yapmakla kalmıyor, şehrin hareketli trafiğine, parklarına, havuzlarına, otoyollarına, gece ışıklarına bakakalmış bizlerin, daha diplerde olanlardan haberi olmayan niceleri olduğu gerçeğini de dolaylı yönden fark etmesine sebep olabiliyor.

İşkence üzerine bir film olmasına rağmen, işkencenin doğrudan uygulandığı şiddet sahnelerine hiç rastlamıyoruz. Sadece işkence sonrası bitkin düşmüş bedenlerin dramına tanık olabiliyoruz. Bir sonraki seansı bekleyen bu insanlara elektrik verilen sahneleri görmüyor olmamız, ucuz duygu sömürüsüne dayalı vahşi sahnelere sırtını dönmüş anlayışından dolayı çok olgun bir tavır sergiliyor. Üstelik bu haliyle çok daha ürkütücü, ama anlamlı olmayı da başarıyor. Korku filmlerindeki göremediğimiz katilden veya yaratıklardan korkmamıza benzer bir durum gibi, işkence sahnelerini göremesek de, yeraltındaki hücrelerle dolu o pis koridorlarda o korkunç atmosferi solumak bile yeterince ürkütüyor. Görmesek de, o hücrelerdeki insanların en ağır işkencelere uğradıklarına emin oluyoruz. Hatta filmden sonra göremediğimiz o şiddet sahneleri kafamızda şekilleniyor neredeyse.

Ama Marco Bechis, çok kontrollü bir işkence filmi çekmiş olsa da, bir şekilde zalimce davranmadan da geri durmuyor. Adı konması zor, arızalı bir aşk öyküsüne yaptığı sağlam ve bir o kadar da acımasız vurgularla, izleyenin tuttuğu tarafı da zaman zaman sınamıyor değil. Maria’nın, Arjantin ordusunun eline düşmeden önceki Felix’e olan davranışlarıyla, yakalanıp Felix ile karşılaşması ve yeraltında ondan başka yakını olmadığını anlamasıyla başka bir süreç başlıyor. Maria’nın Felix’i sevmeye başlaması ama öte yandan garajdan kaçmaya çalışması elbette bir inanç sapması içeriyor. Zaten Felix de Maria’ya “dışarıda olsaydık, yüzüme bile bakmazdın” diyor. O şartlarda ortaya çıktığını düşündüğümüz, platonik sayılabilecek bir aşkın samimiyetinden şüphe etmekte haklıyız da.. Ama Maria’nın trajik çaresizliği ile Felix’e sığınmasını anlamak da oldukça insani. Nüfuzunu kullanarak bir aşk elde eden Felix’in sevgisinden şüphe etmek zaten mümkün değil. O da bu adil olmayan durumun farkında ve ezikliğini Maria’nın işkence odasına çiçek ve yiyecek götürmekle, onu garajdan dışarı çıkarmakla üzerinden atmaya çalışıyor. Belki kendisinin de tek taraflı olduğuna inandığı bir aşkı yaşamak için sınırları zorluyor.

Felix’in Maria’yı garajdan dışarı çıkardığı bölüm, Bechis’in farklı bir işkence anlayışına sahip olduğunu gösteriyor bir yerde. İçinden çıkabileceğini düşündüğü bir aşk yaşadığını düşünen Felix’in, şartların üstünlüğünden faydalanarak kendine yarattığı o toz pembe gün, içimizdeki adalet anlayışına zalimce işkence etmekten hiç çekinmiyor. O sürekli tepeden gördüğümüz şehri, Maria ve Felix ile gezmeye başlıyoruz. Ama bu hızlı, masum,yarım yamalak ve trajik bir turu. İnsanın özgürlüğüne şükrettiği anları aklına getiren, normal çocuksu ve ergensi davranışları adeta boğazımıza düğümleyen sahneler. Ümit ve ümitsizliğin birbirine karıştığı kurtarılmış bir gün.

Marco Bechis Garage Olimpo'yu, yine açıkça göstermekten kaçınan o estetik üslubuyla bitirerek, yüzümüze öyle bir tokat daha atıyor ki, 76-82 iktidarının gerçek yüzü ancak bu kadar usta bir sinema diliyle anlatılabilirdi belki. Film boyunca sürekli tutuklanan insanların akıbetini öğrenmemizin yarattığı etki kolay unutulur cinsten değil. Anna adlı bir genç kızın yapmak için harekete geçtiği terörist eyleme bakışımızı ve Maria-Felix ilişkisini yorumlayışımızı derinden etkileyen Bechis, burada da yapacağını yapıyor ve bize son bir kuşbakışı görüntü sunuyor.

Bechis’in çok çarpıcı yönetimi, İtalyan asıllı aktris Antonella Costa ve aktör Carlos Echevarría’nın oyunculukları (Maria’nın talihsiz annesi Diane rolüyle Dominique Sanda’yı da unutmadan), Jaques Lederlin’in besteleriyle bazen ipini koparmış, bazen filmin trajedisine acı acı yarenlik eden çello partisyonları, benzersiz bir aşk-işkence-politik-gerilim filminde buluşuyorlar. Dünyanın pek çok ülkesi için hala güncelliğini koruyan bu meseleye bakışıyla ve düşündürdükleriyle Garage Olimpo farklı bir yere konmayı hak ediyor.

Brick (2005)

Yönetmen: Rian Johnson

Oyuncular: Joseph Gordon-Levitt, Nora Zehetner, Lukas Haas, Noah Fleiss, Matt O'Leary, Emilie de Ravin

Senaryo: Rian Johnson

Müzik: Nathan Johnson

Brendan kötü giyinen, içine kapanık, kimsenin pek sevmediği çok zeki bir lise öğrencisidir. Eski kız arkadaşı Emily bir gün Brendan’ı arayarak başının dertte olduğunu söyler. Emily’yi bulan Brendan bu kez ondan farklı bir tavır görür. Daha önce söylediklerini dikkate almamasını söyler ve ayrılır. Bu görüşmeden sonra Brendan, Emily’yi bir su kanalında ölü olarak bulur. Bu olayı içine sindiremeyen Brendan, olayı araştırmak üzere Emily’nin son buluşmalarında ağzından çıkan tuhaf isimlerden yola çıkar. Sürekli kütüphanenin arkasında buluştuğu zeki ve becerikli arkadaşı Brain’in yardımıyla, Emily’nin ölümü üzerindeki sır perdesini kaldırmaya çalışır. Perde aralandıkça, olayın çok daha derin boyutlarda olduğunu fark etmeye başlar.

Geçtiğimiz yıllarda Sundance Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü kazanan Brick, bir Amerikan lisesinin fonunda sinema tarihinin en eski geleneklerinden olan film-noir şablonlarına uyarlanmış başarılı bir gençlik-suç-dedektiflik öyküsü. Film-noir’dan o kadar etkileniyor ki, bu filmlerde gördüğümüz kötü adam, onun ihanet etmeye meyilli koruması, famme fatale, kahramanın iş bitirici sağ kolu, gizemli kurban ile, sorunlu diğer yan karakterlerin hepsi ve daha fazlasını filmde modernize şekilde görmek mümkün.

50 ve 60’lı yıllardan, hatta daha eskilerden günümüze uzanan kara film stilinde alışageldiğimiz unsurları bolca kullanan filmin yazarı ve yönetmeni Rian Johnson, 2002’de de May isimli gerilimle korku sinemasının çeşitli referanslarından beslenmişti. Brick'teki beslenme, türden birebir bir alıntı değil, çok özgün bir esinlenme ve stil kaygısı güderek kendini göstermekte. Elbette bazı sahneler, kara film janrının kalbur üstü örneklerinden çağrışımlar yapacaktır. Ama Johnson bu durumu, seçmiş olduğu genç karakterler ve lise ortamının film noir ile hiç alakası olmayan atmosferiyle zaten baştan bertaraf etme başarısını birçok yerde gösteriyor. Johnson’un bu filmlerden çok etkilendiği gün gibi ortada. Zaten baş karakter Brendan, o antisosyal yapısıyla değil ama zekası ve kararlılığı ile zaman tünelinden geçmiş bir Mike Hammer adeta.

 

Hangi ismi, nasıl, nerede ve ne zaman araştıracağını, olaylar arasında nasıl bir bağlantı kuracağını iyi bilen, ama yine de kankası Brain gibi bir beyine de ihtiyaç duyan Brendan, Mike Hammer hikayelerindeki gibi tek bir dava üzerinde kafa yorarken, Emily’nin şüpheli ölümünü eşeleyince karşısında tehlikeli bir mafya bağlantısı buluyor. Bu durum, Johnson’un kara film geleneğini günümüz gençliğine taşımada ortaya çıkabilecek kaçınılmazlardan biri durumunda ve Johnson’un da bunun farkında olması, hatta karışık bir öyküyü daha da karıştırması gayet yerinde. Ancak farkında olmak yetmiyor, geçmiş ve şimdi arasında sinemasal açıdan kurmaya soyunduğu köprüyü sağlamlaştırmak için kendi yazdığı senaryonun emniyet sübabı işlevi görmesine ihtiyacı var.

Lise gençliğini konu alan bir filmde senaryonun bu derece komplike, fazlaca zeki ve kendi çözümlerini cebine koymuş sorularla işe koyulmasını samimi bulmama endişesi de var. Ama Brick, beslendiği janrın referanslarını o kadar ustaca kendine uyduruyor ki, bu endişe, o zamanın filmlerine bir saygı duruşuna da dönüşebiliyor. İçinde The Pin, Tug, Laura, Kara, Dode, Emily karakterlerinin isimlerinin bolca geçtiği cümleler, kara film örneklerinden veya Elmore Leonard’ın ucuz polisiye romanlarından çıkmışcasına boy gösterirken, bir yandan da çekim tekniği yönünden Johnson’un çabasına tanık oluyoruz. Senaryosunu destekleyen bu teknikler, yumruk sonrası bayılmanın flu görüntüsü veya kahraman ile fettan kadının Casablanca misali dudaklarını yakınlaştırdıkları bölümleri içeriyor. Üstelik standart bir gençlik filminde duymaya alıştığımız günün popüler hip-hop veya pop şarkıcıkları yerine, Nathan Johnson’ın gerilimli minimalist caz tınılarını duyuyoruz. Ama bunun yanında kendine özgü bir tarz elde etme çabasındaki tünel önü sahnesi, stadyum buluşmaları ve The Pin’in göründüğü kimi sahneler dengeyi sağlamada çok etkili.

Brendan rolüyle izlediğimiz Joseph Gordon-Levitt, 2004 yılında Mysterious Skin ile sergilediği hayli cesur oyununu Brick'te de farklı bir açıdan göstermekte. Filmdeki dış görünümünün iticiliğini, karaktere yazılmış senaryoyu kendi performansıyla çok yerinde birleştirdiği için tam bir modern zaman film noir karakteri olduğu söylenebilir. Lost dizisinin Claire’i Emilie de Ravin’i ise meşhur Emily rolüyle az ama önemli bir rolde izliyoruz. Lukas Haas, Noah Fleiss, Nora Zehetner, Noah Segan gibi genç ve ümit dolu gençlerin yanında, okul müdürü Trueman rolüyle 70’li yıllarda fırtına gibi esmiş hırçın polis John Shaft olarak bilinen aktör Richard Roundtree’yi de görmek mümkün.

Dikkat çeken bir başka konu da, gençlik filmleri diye bildiğimiz hız tutkunu, apolitik, aşırı eğlence düşkünü veya beynini belden aşağısında taşıyan genç figürleri izlediğimiz filmlere alternatif olarak gelişen, daha düşük bütçeli bir sinema anlayışının gittikçe ivme kazanıyor olması. Donnie Darko, Garden State, Thumbsucker, Mysterious Skin, Elephant, The Chumscrubber gibi Amerikan yapımı gençlik filmleri, Bush iktidarı sonrası kafası karışmış gençliğin hissiyatını yansıtarak adeta madalyonun diğer yüzü olmaya başladılar. Ama hala MTV gençliği karşısında azınlıkta olduklarından, bu tür yapımlar çoğunlukla bağımsız kimliklerle dağıtım ve seyirci imkanı buluyorlar. Özellikle 11 Eylül sonrası ebeveynler ırksal paranoyaları ile uğraşırken, çocuklar daha fazla sorunla baş etmek durumunda kaldılar. Bu sayede başkanından memnun olan veya onun hakkında hiçbir fikri bile olmayan bir gençlik ile beraber, yukarıda adı geçen filmlerde rastladığımız soru işaretleriyle dolu bir gençlik daha ortaya çıkmaya başladı. Soru işaretleri sorun anlamına gelebildiği gibi, sorgulama anlamına da geliyordu zira.

İçinde hiç polis olmayan bir polisiye, silahı olmayan bir kahraman izlediğimiz gibi, şüpheliyi takip etmek için annesinin arabasını aşıran, eldeki bilgileri araştırmak için kütüphaneyi mesken tutan, alt katta uyuşturucu işi yapıp, üst katta annesinin kurabiyelerini yiyen, ankesörlü telefon ile iletişim kuran bir gençliğin filmi ile de karşı karşıyayız. Brick etkileyici olduğu kadar, hemen hemen her yönüyle ümit vadeden bağımsız bir yapım.

Typhoon (Taepung) (2005)

Yönetmen: Kyung-Taek Kwak

Oyuncular: Dong-Kun Jang, Jung-Jae Lee, Mi-yeon Lee, David McInnis

Senaryo: Kyung-Taek Kwak

Müzik: Kim Hyeong-seok

Soğuk savaş sonrası uluslararası anlaşma gereğince nükleer silahsızlanma başlatılmıştır. Çin ve Rusya’nın yakınlaşmasından rahatsız olan Amerika, gizlice Tayvan’da nükleer füze yönlendirme teçhizatlarından 12 adet üretir. Tayvan’a gidip gelen bütün askeri kargoları takip eden Çin’in bu teçhizatları fark etmemesi için askeri gemi yerine, normal bir kargo gemisi ile Okinawa’ya götürmek üzere yola çıkar.

80’li yıllarda Güneydoğu Asya’daki aşırı yoksulluk, çoğu eğitilmiş paralı askerlerden oluşan günümüz korsanlarının doğmasına sebep olmuştur. Bu korsanlar özellikle Asya gemilerine saldırmaktadırlar. Ama son saldırıları oldukça sıra dışıdır. Korsanlar bu defa bir Amerikan gemisine saldırır, gemideki herkesi katlederler. Gemideki ABD Savunma İstihbarat Teşkilatı tarafından korunmakta olan kargoyu da almaları, olayın basit bir korsan saldırısı olmadığını göstermektedir. Üstelik işin içinde Çin ve Rusya’nın da bulunma ihtimali yüksektir. Çalınan kargo ise Amerika’nın Tayvan’da üretip Okinawa’ya götürdüğü 12 füze teçhizatıdır.

Japonya ve Amerika, Güney Kore’yi olayın dışında tutmak istemektedirler. Ancak ülkesi bir füze tehditi altında olan Güney Kore, Japonya ve Amerika’dan gizli bir istihbarat operasyonu düzenlemek için harekete geçer. Bunun üzerine elit bir asker ve ılımlı bir vatansever olan, Deniz Harp Okulu ikincisi olduktan sonra donanma istihbaratına getirilmiş, ilk görevinde de günlerce takip ettiği bir Kuzey Kore casus gemisini batırmış Üsteğmen Kang Se-jong, bu gizli ve tehlikeli görev için seçilir. Se-jong, çeşitli bağlantılar sayesinde cehennemin tam ortasına iner ve korsanların ele başı olan ve çok elim bir hayat hikayesine sahip Sin’in peşine düşer.

Sin ise, ele geçirdiği teçhizat için Ruslarla anlaşma yapıp, Çernobil nükleer atıklarından edinmiştir. Bu atıklar üzerine korkunç bir planı vardır. Üstelik Kuzey Kore askerlerince katledilen ailesinden geriye tek kalan ablası Choi’nin izini Rus takasçılar sayesinde bulmuştur. Ama Se-jong, Sin’den bir adım öne geçerek onun ablasını Ruslardan satın alır ve Sin’i beklemeye başlar.

 
Özetten de anlaşılacağı gibi son derece bıçak sırtı bir konu, dram ve politik gerilim düzleminde işlenmekte. Joint Security Area, Silmido, Welcome To Dongmakgol, Taegukgi gibi Kuzey ve Güney Kore arasındaki sevgi-nefret konulu filmlere bir halka da Taepung filmi ile ekleniyor. Ancak adı geçen filmlere benzer-benzemez yönlerin dışında, çoğunda kolektif bir mesaj var ki, o da Güney’in Kuzey’e ispatladığı bilinç farkının bir eseri. Kuzey’in uzlaşmaz tutumuna Güney’in cevabı her zaman anlamlı olmuştur. Aynı ırk, aynı dil, fakat ayrı politik duruşlara sahip olmanın avantajı Güney tarafından azami ölçülerde kullanılmıştır. “Kullanma” kelimesinden “sömürü” anlamı çıkması belli ölçülerde uygundur. Yalnız bu sömürü, Güney’in sağlıklı duruşu ile birleştiği vakit, negatif bir faydalanma içermez. Aslında içerse de fark etmez, zira Güney her zaman kendi doğrusunu savunan, Kuzey’in siyaseten yanlışlığını acımasızca yüzüne / yüzümüze vuran bir sinema anlayışını benimsemiştir. Fakat askeri ve siyasi yöndeki acımasız bakışını, insani yönden düşmanına çevirdiğinde mükemmel bir balans ayarı da sağlama başarısı göstermektedir. Yine politik ve askeri milliyetçiliği, ırksal yakınlık söz konusu olduğunda yerini hoşgörüye, hatta kucaklamaya bırakabilmektedir. Güney’in bu kucaklaması, gerçek düşmanın aslında süper güçler olduğu mesajını bahtsız ikizine iletmeyi de ihmal etmez.

Gyeong-taek Kwak, senaryosunu da yazdığı filmi yönetirken alışıldık Amerikan politik aksiyonlarına benzer, ama derinlerinde kişisel bir artistik kaygı da barındıran bir tutum içerisinde görülmekte. Kimi hareketli sahnelerdeki 24 dizisini andıran hareketli kamera kullanımı, farklı olduğu kadar etkileyici mekanlar, ışık-gölge oyunları, ve hiçbir fedakarlıktan kaçınmayan temiz bir prodüksyon ile Hollywood çağrışımları yapabilir. Ama Hollywood’un o boğucu atmosferini tam olarak solumaya izin vermeyen bir Asya-Avrupa kokusu da yadsınamaz.

Filmin iki baş aktöründen Jeong-jae Lee’yi Il Mare'den, Dong-gun Jan’ı ise Taegukgi, The Promise, The Coast Guard gibi yapımlardan hatırlayabiliriz. Üsteğmen Kang Se-jong rolüyle Lee, katıksız bir beyaz perde ajanı olarak “iyi”yi temsil ederken, Sin rolündeki Jan ise modern zaman korsanı süretiyle “kötü”yü canlandırıyor. Oyunculuk olarak da Lee’den daha doyurucu bir portreye sahip. (Güney, Kuzeyli bir korsanı oynaması için ülkesinin en parlak aktörlerinden birini seçiyor. Belki saygı biçimi olarak, belki de inandırıcı olsun diye, belki de her ikisi.)

Yönetmen Kwak’ın bu çok özel iki karaktere şekil vermesinde, 1995 Michael Mann filmi Heat'den etkilendiğini söyleyebiliriz. Hatta elimizde bu yönde hiçbir bilgi olmadığı halde Kwak’ın bir Mann hayranı olduğunu da düşünebiliriz. İyi ve kötünün benzersiz mücadelesinin sergilendiği Heat'de, Pacino ve De Niro’nun Kuzey-Güney kadar farklı yerlerde durdukları halde yaşadıkları çekim, Kang Se-jong ve Sin’in çekimine çok benziyor. Ama Kwak tam bu noktada sinemacı (Taepung) ve sinemasever (Heat) çelişkisine kurban gidiyor. İyi-kötü arasında yaşanabilecek o enfes çekimi, çok sağlam bir siyasi altyapısı olduğu halde tekrar yaşatmada güçlük çekiyor. Heat'deki sinema tarihinin en anlamlı sahnelerinden biri olan De Niro ve Pacino’nun kafede karşılıklı sohbet ettikleri sahne, koskoca filmde ikilinin karşılıklı konuştuğu tek sahneydi. Taepung’da da bir minibüs sahnesi var. Kafede konuşulanlar Heat'in sonrasına bakışımızı ne kadar etkilediyse, minibüste konuşulanlar Taepung'un devamına bakışımızı o kadar etkilemiyor nedense. Kwak, ayağına gelen fırsatı tepiyor. Aynı ırka mensup, fakat birbirine düşman bu iki insanın birbirine söyleyecek ne çok şeyi var. Tabi ki sinema tarihine damgasını vuracak bir sahne yaratmayacak ama Heat'in daha gürültülü versiyonuna sahip teke tek finali bu sayede daha samimi gözükecek. O sahnede Sin, hasmına cümle kurmayacak. Heat finalindeki gibi her şeyi sessizlik anlatacak.. Kwak bir sinemacı olarak gereğini yapıyor, ama bir sinemasever olarak fazla duygusal davranıyor.

Ataları da yine bu politik güç dengelerinin kurbanı olmuş iki kardeş ülkenin bu iki ferdi, insani yönden birbirine yakınlık duyuyorsa, bu bizim için olmasa da, Koreliler için daha bir anlamlı. Sin’in korsan oluş ve Kuzey-Güney’i sıra dışı bir yöntemle yok etme girişimi sürecinde yaşadığı trajedi, filmin dramatik zirvesi olan küçükken kaybettiği ablasıyla karşılaşma sahnesi, bahsedilen hoşgörünün etkili yansımaları. Filmin finalinde Sin’in aslında ne yaptığını Kang-Se Jong’un kafa sesinden duymamız da Kwak’ın acemiliklerinden biri sayılabilir. Ama Taepung, her iki tarafın siyasetine, kendi sinemasının siyasetiyle bakmayı becerebilmiş başarılı bir yapım.

London (2005)

Yönetmen: Hunter Richards

Oyuncular: Chris Evans, Jessica Biel, Jason Statham, Joy Bryant, Kelli Garner, Isla Fisher, Dane Cook, Paula Patton

Senaryo: Hunter Richards

Müzik: Gerry Cueller, Greg Danylyshyn

Syd (Chris Evans) eski kız arkadaşı London'ın (Jessica Biel) ondan habersiz New York'dan ayrılacağını öğrendiğinde davetsiz bir şekilde onun veda partisine katılır. Orada bulunarak onunla yüzleşmek yerine partinin yapıldığı evde pek de iyi tanımadığı bir İngiliz Bateman (Jason Statham) ile kendisini banyoya kapayarak uyuşturucu kullanmayı tercih eder. Uyuşturucunun etkisinde bir sohbete dalan ikili hayatın anlamını bile tartışmaya kalkarlar, bu arada Syd de çok geç olmadan London ile konuşacak gücü toplamaya çalışır.

Amerikan yapımı London, sanıldığının aksine şehir olarak değil, yakın zamanda "yaşayan en seksi kadın" seçilen Jessica Biel'in filmdeki adı. Yarıdan çoğunun genişçe bir lavaboda geçtiği, uyuşturucu ve alkolden kafası bulanmış bir grup karakterin çakırkeyif sohbetlerinden mülhem filmin geneli sıkıcı. Çünkü London'dan yeni ayrılmış Syd'in, yanına memur tipli bir Jason Statham'ı da alarak London'un veda partisine katılması ve önüne gelene mızmızlanmasında hiç bir ilginçlik bulunmuyor. Ama yine de bu uzun sohbetler esnasında geçen bazı konuşmaların, zaman zaman filme büyük gelen insan tabiatı üzerine tespitleri az da olsa ilginçlik yaratabiliyor. Bildik romantik komedilerin romantik tarafını almış olan finalinden sonra geriye bu tespitler, Biel'in ekranı kaplayan güzelliği ve aksiyon filmlerinin en kuvvetli veliahtı olan Statham'ın alakasız ve üzerinde komik durmasına karşın bence fazla sırıtmayan kompozisyonunun dışında birşey kalmıyor.